Zapewnienie ochrony dziecku doznającemu przemocy ˗ na podstawie art. 12a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej + wzory do pobrania

Kompleksowe omówienie problematyki zapewnienia ochrony dzieciom doznającym przemocy wraz z wzorami dokumentów wykorzystywanych w tym zakresie.

Zapewnienie dziecku ochrony jest jednym z najważniejszych zadań, jakie jest obecnie realizowane przez organy pomocy społecznej w obszarze przeciwdziałania przemocy domowej. O ile kwestia procedury Niebieskie Karty i funkcjonowania Zespołów Interdyscyplinarnych jest już ustabilizowana i nie budzi tak dużych kontrowersji, o tyle problematyka zapewnienia dzieciom ochrony nadal jest szeroko dyskutowana i stanowi duże wyzwanie dla OPS-ów.

Dodatkowo w dniu 20.05.2025 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z 19 lutego 2025 r. w sprawie wzoru kwestionariusza szacowania ryzyka zagrożenia dla życia lub zdrowia dziecka służącego stwierdzeniu zasadności zapewnienia dziecku ochrony w związku z przemocą domową (Dz.U. z 2025 r. poz. 213), który wprowadza kwestionariusz ryzyka przy realizowaniu tej procedury.

Zgodnie z regulacją art. 12a ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej, przed podjęciem decyzji o zapewnieniu dziecku ochrony, pracownik socjalny w uzgodnieniu z funkcjonariuszem Policji, a także lekarzem, ratownikiem medycznym lub pielęgniarką dokonuje oceny ryzyka zagrożenia dla życia lub zdrowia dziecka w kwestionariuszu szacowania ryzyka. To właśnie kwestionariusz ma stanowić podstawę do stwierdzenia podstawowej przesłanki zastosowania art. 12a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej, tzn. stwierdzenia zagrożenia dla życia lub zdrowia dziecka. Organy pomocy społecznej mogą mieć uzasadnione obawy interpretacyjne w stosowaniu tych przepisów. Stąd publikacja, która w szczegółowy i kompleksowy sposób omawia wszystkie zagadnienia związane z realizacją procedury wraz z wzorami dokumentów wykorzystywanych w tym zakresie.

Tylko z tej publikacji Czytelnik dowie się m.in.:

• Jakie są przesłanki zastosowania procedury zapewnienia dziecku ochrony w trybie art. 12a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej,
• Na czym polegają wspólne działania służb podczas interwencji,
• Jaki podmiot inicjuje procedurę zapewnienia dziecku ochrony,
• Kiedy mówimy o sytuacji „ zagrożenie dla zdrowia lub życia dziecka” w związku z przemocą,
• Kto decyduje o ustaleniu miejsca pobytu odbieranego dziecka,
• Kto wypełnia kwestionariusz ryzyka,
• Jak wygląda dokumentowanie podjętych czynności w ramach procedury,
• Jakie są obowiązki informacyjne względem uczestników procedury,
• Jak są obowiązki informacyjne względem sądu opiekuńczego,
• Na czym polega odwołanie od zapewnienia dziecku ochrony i kwestie proceduralne związane z rozpoznaniem odwołania.

W publikacji zostały opisane zadania i postępowanie poszczególnych uczestników interwencji czyli: pracownika socjalnego, funkcjonariusza Policji oraz przedstawiciela ochrony zdrowia (np. lekarza, ratownika medycznego lub pielęgniarki). W sytuacji stwierdzenia realnego zagrożenia życia lub zdrowia dziecka pracownik socjalny, działając w porozumieniu z pozostałymi służbami, podejmuje bowiem decyzję o umieszczeniu dziecka w bezpiecznym miejscu np. w rodzinie zastępczej lub placówce interwencyjnej. O fakcie tym należy niezwłocznie poinformować sąd opiekuńczy, nie później niż w ciągu 24 godzin od podjęcia decyzji. Dziecku zapewnia się również dostęp do wsparcia psychologicznego. W toku interwencji pracownik socjalny dokonuje wstępnej oceny sytuacji, pozyskuje informacje i koordynuje działania z innymi służbami. Niejednokrotnie, z uwagi na ograniczenia czasowe lub brak jednoznacznych przesłanek samodzielne podjęcie decyzji może być utrudnione. Wprowadzenie obowiązkowego formularza ma za zadanie usprawnić i uporządkować proces podejmowania decyzji, zapewniając jego większą przejrzystość i powtarzalność.

Kluczowym rozdziałem w publikacji jest opis kwestionariusza szacowania ryzyka wraz z elementami jego wypełnienia. Pełni on także funkcję dokumentacyjną, umożliwia rejestrowanie przebiegu interwencji oraz uzasadnienie podjętych decyzji. Może również stanowić istotny materiał dowodowy, zwłaszcza w sytuacjach spornych lub poddanych kontroli. Standaryzacja procedury interwencyjnej poprzez wprowadzenie jednolitego formularza zwiększa przewidywalność działań poprawi jakość współpracy międzyinstytucjonalnej i przyczyni się do skuteczniejszej ochrony dzieci narażonych na przemoc.