Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (po nowelizacji). Komentarz | Linia orzecznicza

Komentarz do ustawy z 23.5.1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dz.U. z 2026 r. poz. 437) zawiera kompleksową analizę regulacji, która mimo wieloletnich prób nowelizacji pozostaje podstawowym aktem prawnym określającym zasady prowadzenia konfliktów zbiorowych w Polsce.

Autorzy omawiają m.in.:

• konstrukcję sporu zbiorowego;
• procedurę rokowań i mediacji;
• zasady organizowania strajku oraz inne formy zbiorowego nacisku, a także
• relacje między przepisami ustawy a konstytucyjną wolnością zrzeszania się i prawem do strajku.

Publikacja osadza analizę przepisów w szerszym kontekście zmian świata pracy, rosnącej złożoności struktur zatrudnienia oraz praktyki sporów zbiorowych, w której obserwujemy wysoką konfliktowość przy niskiej strajkowości i rozwój substytucyjnych form protestu. Autorzy zwracają uwagę na problemy związane z referendum strajkowym, formalizmem procedury, słabością mediacji oraz niejednoznacznością regulacji w obszarach takich jak dopuszczalność sporu czy przetwarzanie danych osobowych. Omawiają również znaczenie zmian procesowych oraz wcześniejszych prób reformy prawa sporów zbiorowych, wskazując kierunki jego możliwej przebudowy.

Najnowsza ingerencja ustawodawcy w materię sporów zbiorowych nie nastąpiła przez zmianę samej ustawy z 23.5.1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, lecz pośrednio, przy okazji uchwalenia ustawy z 5.11.2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1661). W art. 476 § 1 KPC dodano bowiem kategorię spraw o ustalenie istnienia sporu zbiorowego, warunków jego dopuszczalności i prowadzenia. Uzasadnienie projektu wyraźnie wskazuje, że celem tej zmiany było usunięcie wątpliwości co do tego, że sprawy ze sfery zbiorowego prawa pracy należą do spraw z zakresu prawa pracy i powinny być rozpoznawane przez sąd pracy.

Publikacja okaże się przydatna dla przedstawicieli zawodów prawniczych, tj. adwokatów, radców prawnych i notariuszy oraz pracowników działów HR, liderów związkowych i przedstawicieli nauki prawa pracy.