Ordynacja podatkowa. Komentarz

Praktyczne omówienie najważniejszych zagadnień Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem najnowszych zmian.

Do rąk Czytelników oddajemy kolejną edycję szczegółowego komentarza do ustawy z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 662 ze zm.) stworzonego przez zespół ekspertów pod redakcją prof. dr hab. A. Mariańskiego.

Komentarz wyjaśnia najważniejsze dla postępowania podatkowego zagadnienia dotyczące:

• organów podatkowych i ich właściwości, a także interpretacji przepisów prawa podatkowego;
• umowy o współdziałanie i porozumień podatkowych;
• porozumień inwestycyjnych;
• powstawania i wygaśnięcia zobowiązań podatkowych, odpowiedzialności podatnika, płatnika i inkasenta, zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych, terminów płatności, zasad regulowania zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę, opłaty prolongacyjnej, dodatkowych zobowiązań podatkowych, ulg w spłacie zobowiązań, przedawnienia, nadpłaty, podpisywania i korekty deklaracji, informacji podatkowych o schematach podatkowych, rachunków, odpowiedzialności solidarnej, praw i obowiązków następców prawnych oraz podmiotów przekształconych, odpowiedzialności podatkowej osób trzecich;
• klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, postępowania podatkowego w przypadku unikania opodatkowania, Rady do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania, opinii zabezpieczających oraz w sprawie opodatkowania wyrównawczego, cofnięcia skutków unikania opodatkowania;
• przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych, analizy ryzyka, blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego, kar pieniężnych;
• zasad ogólnych, stron i pełnomocnictwa postępowania podatkowego, wyłączenia pracownika organu podatkowego oraz organu podatkowego, załatwiania spraw, doręczeń, wezwań, przywrócenia terminu, wszczęcia postępowania, metryk, protokołów i adnotacji, udostępniania akt, dowodów, rozprawy, zawieszenia postępowania, decyzji i ich wykonania, postanowień, odwołań, zażaleń, wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji, uchylenia, wygaśnięcia lub zmiany decyzji ostatecznej, a także jej wygaśnięcia, odpowiedzialności odszkodowawczej, kar porządkowych oraz kosztów postępowania;
• prowadzenia czynności sprawdzających;
• kontroli podatkowej i postępowań podatkowych;
• tajemnicy skarbowej;
• przepisów karnych;
• zaświadczeń.

Publikacja uwzględnia najnowsze zmiany ustawy, w szczególności omówiono te opublikowane w Dz.U. z 2026 r. poz. 846, które w zasadniczej części weszły w życie 1.10.2026 r., a dotyczą one m.in.:

• zmian systemowych w zakresie raportowania schematów podatkowych (MDR), w tym umożliwienia złożenia informacji MDR-3 przez pełnomocnika;
• ułatwienia i uproszczenia procedury zwrotu nadpłat i korekt w deklaracjach;
• przekazywania wydanych przez organy samorządowe interpretacji indywidualnych do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w celu ich anonimizacji i publikacji;
• zmian i uszeregowania definicji „uzgodnienia”, „wdrożenia” czy też „schematu podatkowego” w związku z dostosowaniem do unijnej dyrektywy DAC6;
• wprowadzenia możliwości zdalnego przesłuchania strony bądź świadka w postępowaniu podatkowym;
• integracji platformy PUESC z systemem płatności BLIK, jako elementu cyfryzacji i zwiększenia dostępności administracji skarbowej.

Komentarz uwzględnia również nadchodzące zmiany opublikowane w:

• Dz.U. z 2026 r. poz. 1206, które wejdą w życie 11.1.2027 r. tj. zmiany dostosowujące i wynikające z uchylenia definicji „oddział banku zagranicznego” i wprowadzenia pojęcia oddziału z państwa trzeciego w ustawie – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.);
• Dz.U. z 2026 r. poz. 1098, które wchodzą w życie 1.1.2027 r. polegające na dostosowaniu rozszerzonego zakresu definicji „deklaracja” w przypadku składania informacji podatkowych przez podmioty inne niż podatnicy, płatnicy czy inkasenci;
• Dz.U. z 2026 r. poz. 875, wchodzące w życie 1.1.2027 r., tj. odnoszące się do wprowadzenia milczącego załatwienia sprawy, np. w przypadku wniosków o umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowych;
• Dz.U. z 2025 r. poz. 1669, wchodzące w życie 2.4.2027 r., uzupełniające podmioty o Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, którym Szef Krajowej Administracji Skarbowej może udostępnić dane gromadzone przez organy administracji skarbowej, na potrzeby prowadzenia portalu DOM.

Prezentowany Komentarz jest przeznaczony dla doradców podatkowych, sędziów sądów administracyjnych, adwokatów, radców prawnych, biegłych rewidentów, pracowników Krajowej Administracji Skarbowej oraz administracji samorządowej i państwowej, w tym organów odwoławczych, księgowych i podatników.