Ochrona nieprofesjonalnego uczestnika rynku finansowego w Polsce

Monografia poświęcona jest problematyce ochrony nieprofesjonalnego uczestnika rynku finansowego w warunkach dynamicznych przemian technologicznych, gospodarczych oraz społeczno-kulturowych. Punktem wyjścia przeprowadzonych rozważań jest teza, że tradycyjne, formalnoprawne kryteria wyznaczania zakresu ochrony tracą adekwatność wobec narastającej asymetrii pozycji rynkowej pomiędzy podmiotami profesjonalnymi a nieprofesjonalnymi, pogłębianej przez cyfryzację usług finansowych, algorytmizację procesów decyzyjnych oraz rozwój rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji.

Autor uzasadnia potrzebę odejścia od utożsamiania podmiotowego zakresu ochrony z kategorią konsumenta na rzecz funkcjonalnego ujęcia adresata norm ochronnych, opartego na kryterium nierówności kontraktowej stron. Istotne znaczenie przypisano zastosowaniu behawioralno-ekonomicznej analizy prawa, pozwalającej uwzględnić rzeczywiste mechanizmy podejmowania wyboru, ograniczenia poznawcze oraz systematyczne błędy decyzyjne uczestników rynku.

Sformułowano aksjologiczne podstawy prawa rynku finansowego jako względnie trwałe punkty odniesienia dla procesu tworzenia, wykładni i stosowania regulacji. Szczególne miejsce zajmuje analiza roli państwa oraz wyspecjalizowanych instytucji publicznych w kształtowaniu skutecznych i proporcjonalnych mechanizmów ochrony, uwzględniających zarówno interes jednostki, jak i wymogi stabilności systemu finansowego.

Przeprowadzone badania wykazały, że zapewnienie adekwatnej ochrony nieprofesjonalnych uczestników rynku finansowego wymaga systemowego podejścia normatywnego, opartego na skoordynowanym współdziałaniu regulacji prawa publicznego i prywatnego oraz spójnej sieci instytucjonalnej. Zaprezentowane wnioski stanowią istotny punkt odniesienia dla dalszego rozwoju doktryny prawa rynku finansowego oraz dla praktyki stosowania prawa.