Ochrona ludności i obrona cywilna. Zmiany, procedury, wyjaśnienia + wzory do pobrania

Publikacja zawiera pogłębioną analizę obowiązujących przepisów prawa dotyczących organizacji i zadań organów i niektórych podmiotów ochrony ludności, realizowanych w szczególności na płaszczyźnie terenowej administracji publicznej – samorządowej i rządowej.

Książka uwzględnia rozwiązania wynikające z uchwalonej 17 kwietnia 2026 r. ustawy o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw.

W kompleksowy sposób omówiono regulacje obowiązujące w obszarze ochrony ludności i obrony cywilnej, biorąc pod uwagę poglądy piśmiennictwa, praktykę administracyjną oraz orzecznictwo sądowe.

Książka prezentuje szczegółową i praktyczną analizę przepisów ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, z uwzględnieniem szeregu innych regulacji prawnych, takich jak ustawy dotyczące poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, ustawa o zarządzaniu kryzysowym, ustawa o obronie Ojczyzny, ustawa o Państwowej Straży Pożarnej i wielu innych.

Autorzy publikacji, teoretycy i praktycy specjalizujący się w zagadnieniach z zakresu prawa administracyjnego, przedstawiają kompleksowe omówienie procedur i przepisów dotyczących tej dziedziny prawa.

Najważniejsze zagadnienia związane z organizacją i zadaniami ochrony ludności i obrony cywilnej przedstawione w książce:

• podstawy prawne ochrony ludności i obrony cywilnej;
• zmiany w zakresie zadań na płaszczyźnie jednostek samorządu terytorialnego, terenowej i centralnej administracji rządowej;
• ewidencjonowanie w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej, w tym prowadzenie Ewidencji Obrony Cywilnej, czy ewidencji zasobów ochrony ludności;
• planowanie w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej, w tym planowanie ewakuacji ludności, czy ochrony dóbr kultury na czas wojny;
• organizacja i funkcjonowanie Systemu Bezpiecznej Łączności Państwowej;
• edukacja w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej (podnoszenie kwalifikacji, szkolenia, ćwiczenia i inne formy);
• utrzymanie infrastruktury (w tym obiektów zbiorowej ochrony) w kontekście ochrony ludności;
• zasady finansowania realizacji zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej;
• status jednostki na gruncie regulacji prawnych dotyczących ochrony ludności i obrony cywilnej, związany z nadaniem przydziału mobilizacyjny obrony cywilnej, powołaniem do służby w obronie cywilnej, jak również z realizacją prawa do odszkodowania za szkody poniesione w związku z wykonywaniem zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.

Publikacja uwzględnia rozwiązania jakie zostały wprowadzone w drodze aktów wykonawczych wydanych od chwili wejścia w życie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, jak również zmiany wprowadzone w drodze ustawy z 27 marca 2026 r. o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw, mające na celu usprawnienie systemu, uelastycznienie procedur inwestycyjnych oraz lepsze przygotowanie kadr i infrastruktury na wypadek zagrożeń. Opisane zmiany dotyczą m.in.:

• nowych rozwiązań infrastrukturalnych, w tym punktów schronienia – nowej kategorii infrastruktury schronieniowej;
• zmian struktury Ewidencji Obrony Cywilnej;
• zmian w procedurze nadawania przydziałów mobilizacyjnych;
• mechanizmów zapewniających stabilność długofalowych inwestycji, tj. 5-letniej perspektywy obowiązywania Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, inwestycji wieloletnich czy mechanizmu elastyczności budżetowej pozwalającemu ministrowi finansów na dokonywanie przeniesień wydatków między częściami budżetu państwa w celu pełnej realizacji zadań Programu;
• wyłączeń stosowania Prawa zamówień publicznych, dotyczących zamówień na roboty, dostawy i usługi bezpośrednio służące m.in. budowie schronów, systemom łączności (SBŁP), alarmowaniu oraz infrastrukturze medycznej o podwójnym przeznaczeniu.

Najważniejsze atuty publikacji:

• kompleksowe kompendium wiedzy na temat procedur, aktów prawnych i zasad, które regulują proces realizacji zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, z autorską interpretacją ich stosowania;
• szczegółowy i praktyczny opis kilkunastu najważniejszych procedur w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej wraz ze wzorami pism i dokumentów;
• uwzględnienie najnowszych zmian legislacyjnych, dorobku doktryny i orzecznictwa;
• dokładne omówienie istoty statusu administracyjnoprawnego jednostki w świetle regulacji prawnych dotyczących ochrony ludności i obrony cywilnej;
• dokładne i przejrzyste prezentowanie poszczególnych zagadnień;
• wyróżnienie w treści zagadnień ważnych i nowych.

Dzięki tej publikacji czytelnik dowie się m.in.:

• Na czym polega kierowanie i koordynowanie przez organy ochrony ludności realizacją zadań w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej?
• Jakie zadania organy ochrony ludności wykonują przy pomocy organów Państwowej Straży Pożarnej?
• W jaki sposób uzyskuje się status podmiotu ochrony ludności oraz jakie prawa i obowiązku są z tym związane?
• Kto może zidentyfikować punkty schronienia w gminie?
• Jakie są parametry techniczne dla budowli ochronnych?
• Jakie organy ochrony ludności i wobec jakich organów i podmiotów mogą wydawać zalecenia?
• Jak przebiega procedura nadawania i uchylania przydziału mobilizacyjnego?
• Kto wchodzi w skład korpusu obrony cywilnej w czasie wojny?
• Jak przebiega procedura realizacji inwestycji o charakterze ochronnym?
• W których obiektach użyteczności publicznej można wyznaczyć obiekty zbiorowej ochrony?
• Komu przysługuje prawo do odszkodowania za szkody poniesione w związku z wykonywaniem zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej?
• Jakie warunki musi spełniać przedsiębiorca, aby budować SBŁP?
• Kto i na jakich przypadkach udziela zgody na zastosowanie rozwiązań zamiennych w zakresie warunków technicznych dla miejsc doraźnego schronienia?
• Co może oznaczać w praktyce zarządzanie zasobami i infrastrukturą ochrony ludności i obrony cywilnej?
• Na kim spoczywa obowiązek podejmowania działań w zakresie walki z dezinformacją?
• Na czym polega zasada 3 dni przetrwania w zarządzaniu zasobami?

Książka skierowana jest do szerokiego grona odbiorców, m.in. dla urzędników realizujących zadania publiczne związane z ochroną ludności i obroną cywilną, prawników, liderów i działaczy społecznych, studentów (administracja, prawo, zarządzanie publiczne, bezpieczeństwo), a także aktywnych obywateli zainteresowanych tematyką bezpieczeństwa państwa.