Metodyka pracy sędziego w sądzie I i II instancji w sprawach cywilnych

Kompleksowe opracowanie poświęcone praktycznym aspektom prowadzenia postępowań cywilnych.

Publikacja stanowi uporządkowany przewodnik po mechanizmach funkcjonowania procesu cywilnego oraz metodyce podejmowania czynności procesowych przez sąd na kolejnych etapach sprawy. Autorzy koncentrują się na praktycznym wymiarze stosowania przepisów procedury cywilnej, wskazując rozwiązania przydatne w codziennej pracy orzeczniczej oraz w praktyce profesjonalnych pełnomocników.

Dużym atutem publikacji jest jej praktyczny charakter – książka zawiera liczne wzory pism procesowych, schematy postępowania oraz przykłady z orzecznictwa, które bezpośrednio nawiązują do omawianych instytucji. Dzięki temu czytelnik może nie tylko poznać regulacje prawne, lecz także łatwiej zrozumieć ich zastosowanie w praktyce oraz sprawniej przygotowywać czynności procesowe i rozstrzygnięcia.

Autorzy uwzględniają również dynamiczne zmiany legislacyjne wpływające na funkcjonowanie postępowania cywilnego, wskazując ich znaczenie dla praktyki orzeczniczej oraz sposobu prowadzenia spraw przez sądy. W opracowaniu zwrócono uwagę na rozwiązania służące usprawnieniu i unowocześnieniu postępowania, w szczególności na zmiany wprowadzone ustawą z 5.8.2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1172), która weszła w życie 1.3.2026 r. Nowelizacja ta dotyczy przede wszystkim rozszerzenia wykorzystania systemu teleinformatycznego w postępowaniu cywilnym, w tym elektronicznej komunikacji i obiegu dokumentów między sądem a uczestnikami postępowania.

W publikacji omówiono najważniejsze zagadnienia związane z przebiegiem postępowania cywilnego, w tym m.in.:

• wszczęcie postępowania,
• konstrukcję pozwu,
• dopuszczalność powództwa,
• czynności procesowe stron,
• zawieszenie postępowania,
• przekształcenia podmiotowe i przedmiotowe,
• przygotowanie sprawy do rozpoznania,
• ustalenie zakresu sporu,
• obronę pozwanego i postępowanie dowodowe,
• rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym i rozprawie,
• wyrokowanie oraz rozstrzyganie o kosztach,
• sporządzanie uzasadnienia orzeczenia i czynności podejmowane po jego wydaniu. 

Istotną część opracowania stanowi również analiza środków zaskarżenia, w tym apelacji i zażalenia oraz nadzwyczajnych środków kontroli orzeczeń, takich jak skarga kasacyjna, skarga o wznowienie postępowania, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia czy skarga nadzwyczajna.

Publikacja obejmuje ponadto postępowania odrębne, m.in.:

• postępowanie nakazowe i upominawcze,
• postępowanie gospodarcze,
• postępowanie konsumenckie,
• postępowanie w sprawach własności intelektualnej,
• postępowanie uproszczone,
• elektroniczne postępowanie upominawcze,
• sprawy o naruszenie posiadania,
• postępowania rodzinne,
• postępowania z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych,
• postępowanie regulacyjne przed SOKiK,
• wybrane postępowania europejskie.

Autorzy omawiają także inne ważne instytucje procedury cywilnej, takie jak postępowanie pojednawcze, zabezpieczające, klauzulowe, nieprocesowe, a także czynności sądu w postępowaniu egzekucyjnym, w sprawach przed sądem polubownym oraz w zakresie uznawania i wykonywania orzeczeń sądów państw obcych czy odtwarzania akt sprawy.

Publikacja została przygotowana przede wszystkim z myślą o sędziach sądów powszechnych, referendarzach sądowych, asystentach sędziów, a także adwokatach, radcach prawnych oraz aplikantach prawniczych, którzy w swojej pracy zawodowej mają do czynienia z postępowaniem cywilnym zarówno na etapie pierwszej, jak i drugiej instancji.